نام حلقه : حلقه تبليغي هنرورسانه (سينما)

عنوان جلسه : نقد وتحليل فيلم (( خيلي دور ، خيلي نزديك )) قسمت دوم

شماره حلقه : 13/87

دبير حلقه : حبيب امان

مكان : اتاق جلسات

زمان : شنبه 29/4/87

تعداد شركت كنندگان : 16 نفر

توضيحات :

اهم برنامه هاي جلسه عبارتند از :

1-    تلاوت آياتي از قرآن كريم توسط آقاي قائمي

2-    تذكرات لازم در مورد نحوه ارائه اثر و نقدوتحليل فيلم وتعطيلات حلقه در ايام تعطيلي دفترتوسط دبير حلقه.

3-    نقد و تحليل فيلم ( خيلي دور،خيلي نزديك ) توسط تك تك اعضاء حلقه با توجه به برداشت دوستان از فيلم

4-    نمايش فيلم كوتاه ( قاب عكس ) ساخته مجتبي موسوي يكي از اعضاء حلقه.

5-    جمع بندي مطالب مطرح شده درجلسه توسط دبير حلقه.

6-    اتمام جلسه درساعت 40/16

نگاهی به فیلم «خیلی دور خیلی نزدیک» به کارگردانی رضامیرکریمی

خلاصه داستان :

دکتر عالم، جراح برجسته و متمول مغز و اعصاب، چنان درگير ماديات شده که به عزيزان خود بی اعتنا شده است. او ناگاه در می يابد که پسرش يک تومور کشنده در سر دارد.

پسر با دوستانش برای رصد ستارگان به کوير رفته اند. دکتر، ناباور به عالم ماورا و معجزه، در پی پسرش و نجات او راهی کوير می شود. اما در طوفان شن گرفتار و گم می شود، تا اينکه پسرش به معجزه ای او را می يابد و نجاتش می دهد.

دکتر عالم گمان می کرد که پسرش در آستانه مرگ و نيازمند کمک اوست، اما در انتها در می يابد که نيازمند و گمگشته خود اوست.

ياداشت دبيرحلقه :

وسوسه پرداختن به موضوعات مذهبی و طرح مضامین دینی یکی از دغدغه های همیشگی سینماگران ایرانی است. علت شاید پر رنگ بودن مؤلفه مذهب در چهارچوب تعریف هویت ایرانی باشد و قطعاً عزم مصاف با فرمول های کپسول شده و شعارهای رایج در هنرهای رسمی و دولتی هم در این وسوسه بی تاثیر نیستند.

شاید تا قیل از سکانس پایانی فیلم ، مفاهیم مختلفی را می‌شد ، از این فیلم استنباط کرد ولی با دیدن سکانس آخر ، دیگر نمی‌توان در این شک کرد که فیلم قصد دارد به مسئله مهمی به نام "باور" بپردازد.

خب ، وقتی فیلم و یا هر اثر هنری دیگری به دنبال القاء یک مفهوم اساسی است ، همه اجزای تشکیل دهنده فیلم هم سعی می‌کنند ، نقشی در بیان همان مفهوم کلی ایفا کنند. بنابراین باید فکر کنیم همه قسمتهای درخشان فیلم مثل فضاسازیهای هنرمندانه و فیلمبرداری زیبا و بازی خوب مسعود رایگان ، دیالوگهای بعضا شاعرانه ، همه و همه در خدمت رساندن همین مفهوم هستند.

اما سؤال اساسی من این است: آیا این فیلم در مواجهه با مسئله "باور" موفق بوده است؟

نوشته شده توسط دبیر حلقه

نام حلقه: كلام اسلامي
عنوان جلسه: نقد ديدگاه سروش پيرامون منشأ وحي
دبير حلقه: علي ناصري راد
زمان: 27 / 4 / 87 ساعت 30 / 2
مکان: اتاق جلسات
توضيح:
اين جلسه با حضور حجت الاسلام و المسلمين استاد هادي صادقي برگزار شد. در ابتداي جلسه قبل از حضور استاد، دبير حلقه درباره محتواي فرم «ضوابط و شرايط عضويت و حضور در حلقه و نگارش مقاله» و نيز فرم «آمار‌هاي مربوط به فعاليت اعضا» توضيح دادند.
استاد صادقي درباره نظريه جديد سروش در اين محورها سخن گفتند:
الف: تاريخچه اين مسأله و اين كه در گذشته نيز نظير اين نظريه توسط برخي ادعا شده با اين تفاوت كه در نظريه سروش سعي بر طبيعي‌ و ناسوتي جلوه دادن وحي و منشأ آن آشكار است ولي در نظريه‌هاي گذشته، وجهه آسماني آن حفظ شده است.
ب: مباني نظريه سروش كه در نامه‌هاي وي به آيت الله سبحاني و كتابهاي او نظير بسط تجربه نبوي و... نهفته است.
ج: نقد نظريه سروش از ابعاد گوناگون
د: پاسخ به سؤالات.

نام حلقه: كلام اسلامي
عنوان جلسه: مقاله ورود به جهنم در قرآن كريم(ناصري راد)
دبير حلقه: علي ناصري راد
زمان: 20 / 4 / 87 ساعت 30 / 2
مکان: اتاق جلسات
توضيح:
در ابتداي جلسه نويسنده مقاله پيرامون هدف، محتوا و مزاياي مقاله توضيحاتي دادند؛ از جمله اين كه مسأله ورود به جهنم يا حضور نزد آن از جزئيات بحث معاد است. مفسرين در اين مسأله و برداشت از آيه مربوط يعني آيه 71 سوره مباركه مريم اختلاف دارند و آنچه به نظر نگارنده مي‌رسد اين است كه «ورود» در قرآن كريم به معناي آخرين مرحله حضور است و در نتيجه مفاد آيه مزبور اين است كه متقين نزد جهنم حضور مي‌يابند اما داخل آن نمي‌شوند.
سپس برخي از اعضا ضمن تحسين مقاله به ارزيابي آن پرداختند و اجمالا اين موارد مطرح شد:

1- اين كه در ص 12 ادعاي ناهماهنگي در بيان تفسير نمونه شده درست نيست.
2- سه معناي دخول و عبور و حضور كه درآيه مزبور گفته شده با يكديگر منافات ندارد و هر سه مي‌تواند از آيه اراده شود.
3- مقدمه و چكيده بايد ادعايي و بيان و نقل مشكل باشد.
4- آيا اصل موضوع مقاله موضوعي كلامي است؟
5- حضور نزد جهنم نيز خواري و ذلت دارد و لذا از اين كه قرآن در برخي آيات، داخل شدن در جهنم را مايه خواري دانسته نمي‌توان ورود را به معناي حضور دانست چنانكه مؤلف چنين استنباط كرده است.
6- ثمرات موضوع مقاله چيست؟
7- پيشينه موضوع بيان نشده
8- نوآوري مقاله چيست؟
9- مباحث لغوي مقاله زياد است تا جنبه كلامي آن.

پاسخ به اين اشكالات به جلسه دوم اين مقاله موكول شد و دبير حلقه در ادامه جلسه به معرفي نرم افزار «جامع حلقه كلام» پرداختند.

Ebrahim Davoudi (The Director of Islamic Panel) reports

Tthe first conference of propagation panels (Balaq-e-Mobin) was held on 24th of Tir at Khorasan Razawi  propagation office. One of the active panels participating at this conference was the the Islamic Panel. The works and papers of the members of Islamic Panel were demonstrated in the exibition of the conference. Four lectureres were invited to this conference to give their lectures.  Mr.Masjidjemei (a propagandist and the ex-ambassador of Islamic Republic of Iran to Vatican) talked about the attractions of Shiite culture from the East to the West. He talked about the significance of language (English) in propagation as a means of thought. The director of Islamic Panel asked Mr.Masjidjamei "How can we create tangible  situations to train propagandists in our country?" He answered 

بسم الله العليم الحکیم

عنوان جلسه: مقامات عارفين

دبير حلقه: خانم هاشمی

زمان: 20/4/1387.

مكان: اتاق جلسات.

ساعت: 30/16 الی 18

شماره جلسه: 58

شماره مقاله: 29

اعضاي جلسه: 30 نفر

اين جلسه با حضور مدير گروه محترم جناب استاد رضايي تهراني« زيد عزه»تشكيل شد.

اهم مباحث مطرح شده:

در پي نقد و تحليل مقاله عرفاني جلسه گذشته كه با عنوان «ره يافتگان» توسط سركار خانم عجمي به حلقه ارائه شد و در آن نويسنده محترم به بيان مقامات عارفين پرداخته بود؛ استاد رضايي جهت تشريح برخي نكات و مباحث عرفاني به حلقه دعوت شدند. ايشان ابتدا به برخي اهداف و كيفيت سير انجام امور حلقه خواهران اشاره نموده و بعد از آن بحث مقامات عارفين را با معرفي مختصري از وجهه ي عرفاني شخصيت ابن سينا و نمط نهم كتاب الاشارات و التنبيهات وي آغاز نمودند و در ادامه نيز، به آراء گوناگوني كه راجع به مقامات عارفين ارائه شده پرداختند.

مهمترين مباحث طرح شده:

از جمله مباحث جالب توجهي كه در جلسه مطرح شد عبارت بود از:

-  كيفيت خلود اهل جهنم در عذاب، با تأكيدي كه در قرآن ذكر شده چگونه است؟

- آيا دلايل عقلي نيز ابدي بودن يا نبودن عذاب جهنم را تأييد مي كنند؟

- توضيحاتي پيرامون سخن ابن عربي (صراط بودن همه انسان ها) و ...

برنامه هفته آينده:

مقاله «ماهيت فلسفه اسلامي» نوشته ي خانم حفيظي جهت نقد و تحليل هفته آينده توزيع گرديد.

عنوان حلقه: هنر ورسانه (سينما )

موضوع جلسه: نقد وتحليل فيلم (( خيلي دور ، خيلي نزديك )) قسمت اول

شماره حلقه: 12/87

دبير حلقه: حبيب امان

مكان: اتاق جلسات دفتر تبليغات اسلامي خراسان رضوي

زمان: شنبه 22/4/87

تعداد شركت كنندگان: 13 نفر

تعداد غايبين : 8 نفر

علت غيبت : مرخصي گرفتن از دبير حلقه و تعطيلات تابستاني حوزه

توضيحات:

اهم برنامه هاي اين جلسه به شرح ذيل مي باشد:

1-     تلاوت آياتي از قرآن كريم توسط يكي از اعضاء حلقه .

2-     توضيحات لازم در باره شركت در همايش بلاغ مبين وتوزيع كارت دعوت برای روز دوشنبه توسط دبير حلقه .

3-     از آنجايي كه گروه فيلمبرداري از طرف معاونت محترم آموزش جهت تهيه فيلم مستند در مورد برنامه هاي آموزش در جلسه حضور داشتند و بايد جلسه بر اساس برنامه ريزي آنها انجام مي گرفت و آنها هم وقت زيادي از برنامه جلسه را صرف كارهاي فيلمبرداي نمودند لذا ما نتوانستيم جلسه نقد را به پايان برسانيم، ادامه برنامه (نقد وتحليل فيلم ) به جلسه آينده مورخه 28/4/87 موكول شد .

4-     توضيحات آقاي حكيمي در مورد فضا سازي خوب فيلم (( خيلي دور خيلي نزديك ))

5-     توضيحات دبير حلقه در مورد آثار سيد رضا ميركريمي كار گردان فيلم

6-     توضيحات لازم آقاي سلجوقي يكي از دست اندركاران تهيه فيلم مستند آموزش در مورد تفاوت فيلم مستند وفيلم داستاني

7-     اعلام پايان جلسه در ساعت 17 توسط دبيرحلقه

نوشته شده توسط دبیر حلقه

عنوان حلقه: شعر خواهران

موضوع جلسه: قالب ترانه و ويژگي هاي آن

شماره حلقه: 14/1387

دبير حلقه: زهرا محدثي خراساني

مكان: اتاق جلسات دفتر تبليغات اسلامي

زمان: يكشنبه 16/4/1387

تعداد شركت كنندگان: 9 نفر

توضيحات:

پس ازنقد و بررسي اشعار بانوان حاضر در جلسه،  در مورد ترانه و ساختار

زباني آن مباحثي مطرح شد. نمونه هايي از شاعران معاصر در موضوع

طرح شده، در جلسه ارائه شد.

بخشي از شعر يكي از اعضاء حلقه را با يكديگر مرور مي كنيم:

     شكست خواب زمين، پلك آسمان واشد 

     سوار هودج رنگين باد پيدا شد

    غبار همهمه پيچيد و ناگهان در خاك

    غدير برق زد و برق، آب پيدا شد

    سكوت كدر بيابان، فرشته چيزي گفت

    دو چشم حضرت خورشيد رنگ دريا شد...

                          " زهرا حسين زاده"

عنوان حلقه: شعر خواهران

عنوان جلسه: شعر انتظار و مهدويت

شماره حلقه: 13/1378

دبير حلقه: زهرا محدثي خراساني

مكان: اتاق جلسات دفتر تبليغات اسلامي

زمان:  يكشنبه9/4/1387

تعداد شركت كنندگان: 12 نفر

توضيحات: در خلال شعرخواني و نقد آثار اعضاء، پيرامون شعر انتظار و

مؤلفه هاي خاص آن بحث و بررسي انجام شد. شواهدي نيز در قالب شعر

ارائه شد.

ابياتي از غزل شاعر ميهمان، خانم طيبه ثابت، را پيرامون موضوع مورد بحث مرور مي كنيم:

       اي سرمه كش چشم ترِ بچه پري ها

       تا چند بخوانيم تو را در سحري ها

       تا چند بخوانيم  كه از پاي نمانند

       بي صف شدگان، خون جگران، دورو بري ها

      هي روز شمرديم، شمرديم به انگشت

      بي شكوه در اين بي كسي و دربه دري ها

      تاول زده غضروف دو زانوي صبورم

      در هروله تازه به دنبال پري ها

      آوازه اش افتاده به اين شهر مي آيي

      ديدند تو را مردم صحرا، كپري ها

      باشد  تو بيايي نفسي تازه بگيريم

      تا باد چنين باد از اين خوش خبري ها!

             " طيبه ثابت"

      به نام چاشني‌بخش زبان‌ها 

      حلاوت‌بخش معني در بيان‌ها

عنوان جلسه: حلقه‌ي شعر بانوان

موضوع جلسه: وضعيت زبان  درقالب ترانه

دبير حلقه: زهرا محدثي خراساني

شماره جلسه: 14/87

مکان: دفتر تبليغات اسلامي، اتاق جلسات

زمان: يکشنبه، 19/4/1387

تعداد شرکت کنندگان: 12نفر

توضيحات:

پس از نقد سروده‌‌هاي اعضاء حاضر در جلسه، پيرامون

 ساختار زباني ترانه و تفاوت‌هاي آن با ساير موضوعات " قالب‌هاي"

شعر توضيحاتي ارائه شد. زبان معيار و محاوره  و چگونگي بهره‌مندي

از هريک با توجه به فضا و قالب شعر مورد بررسي قرار گرفت.

در ادامه شواهدي از ترانه‌هاي شاعران معاصر قراءت  شد.

نمونه‌اي از سروده‌هاي عبدالجبار کاکايي‌ را با يکديگر مرور مي‌کنيم:

آسمون بغضشو خالي مي‌کنه

آدمو حالي به حالي مي‌کنه

کوجه‌ها رنگ زمستون مي‌گيرن

شيشه‌ها بخار و بارون مي‌گيرن

آدما چتراشونو وا مي‌کنن

گريه‌ي ابرو تماشا مي‌کنن

نمي‌خوان مثل درختا تر بشن

از دل قطره‌ها باخبر بشن

نمي‌خوان بي‌هوا خيس آب بشن

زير بارون بمونن خراب بشن

اما تو چترتو بستي، کبوتر

زير بارونا نشستي کبوتر!

رفي و سنگا شکستن بالتو

اومدي هيچکي نپرسيد حالتو

ديدي آسمون خراب شد سرِ ما

غصه شد وصله‌ي بال و پر ما

بعضيا دشمناي خوني شدن

بعضيا غول بيابوني شدن

بعضيا مي‌گن که بارون کدومه

بوي نم شرشر ناودون کدومه

آسمون تا بوده آفتابي بوده

مث روز اولش آبي بوده

حالا تو سايه‌نشيني مث من

خواباي ابري مي‌بيني مث من

چقد اينجا مي‌خوري خون جگر؟

کبوتر عصاتو بنداز و بپر

عنوان جلسه: شعر فاطمه و امام راحل(ره)

دبير حلقه: آقاي عدالتي.

مكان: اتاق جلسات.

زمان: 12/3/1387.

ساعت: 18

توضيح:

جلسه با قرائت قرآن توسط آقاي مشرفي آغاز شد. در ادامه جلسه آقايان ايزد پناه و مجتبي نيا شعر ونثر خود را قرائت كردند. جلسه با واگويه ويژگيهاي عرفاني و معرفتي اشعار امام راحل توسط آقاي عدالتي و ساير اعضا ادامه پيدا كرد.

***

عنوان جلسه: شعر  حضرت فاطمه(س).

دبير حلقه: آقاي عدالتي.

مكان: اتاق جلسات.

زمان: 19/3/1387.

ساعت: 18

توضيح:

جلسه با تلاوت قرآن توسط آقاي زنگويي آغاز شد و در ادامه 6 نفر از اعضا به شعر خاني پرداختند.

نگاهي نيز به برخي از آثار شاعران درباره خطبه فدكيه شد. اثر آقاي غلامرضا سازگار(ميثم) با عنوان: پيداست زخطبه اش نشاني.

***

عنوان جلسه: شعر ميلاد حضرت فاطمه(س).

دبير حلقه: آقاي عدالتي.

مكان: اتاق جلسات.

زمان: 26/3/1387.

ساعت: 18

توضيح:

آقاي سيد حسن مبارز آياتي از قرآن را به عنوان حسن شروع، تلاوت كرد. 8 نفر از اعضا شعر خود را خواندند. و شعر آقاي حكيمي نيز به نقد گذاشته شد و اعضا آن را مورد نقد قرار دادند.

***

دبير حلقه: آقاي عدالتي.

مكان: اتاق جلسات.

زمان: 5/3/1387.

ساعت: 18

توضيح:

آقاي موسوي آياتي را تلاوت كردند. در ادامه تمام اعضا به شعر خواني پرداختند. دبير حلقه در ادامه جلسه توضيحاتي پيرامون همايش 24/4/1387 ارائه نمود و اعضا فرمهايي در اين رابطه پر كردند.

نام حلقه : هنر ورسانه ( سينما )

عنوان جلسه : نقد و تحليل فيلم دايره زنگي  ( كارگردان : پريسا بخت آور)

شماره  حلقه : 11/87

دبير حلقه : حبيب امان

مكان : اتاق جلسات

زمان : شنبه 8/4/87

تعداد شركت كنندگان : 8 نفربودند ،  اين جلسه هم زمان با امتحانات حوزه برگزار شد لذا تعداد زيادي از افراد نتوانستند در جلسه شركت كنند. با توجه به اين مطلب جلسه آينده را با هماهنگي مدير محترم گروه تعطيل نموديم . جلسه آينده در مورخه 22/4/87 بركزارخواهد شد.

توضيحات :

اهم برنامه هاي اين جلسه عبارت است :

1-     تلاوت قران كريم توسط آقاي تابعي يكي از اعضاء حلقه.

2-     توضيحات لازم وپاسخ به سوالات اعضاء توسط دبير حلقه.

3-     نقد و تحليل فليم توسط تك تك اعضاء شركت كننده در جلسه.

قسمتي از صحبت هاي اعضاء :

محمد حسن احمدي : در فيلم تقابل افراد طوري است كه هيچ يك از افراد به ديگري اعتماد ندارد.

ريا كاري ودروغ بسيار عادي است . در اين فيلم آسيپ پذيري زنان مشهود است. فيلم نامه يكدست 

مي باشد.و..

وحيد محقق : بنا بر آنچه گفته اند ژانر فيلم كمدي است،و واقعيت هاي تلخ اجتماع را در قالب طنزآورده

ولي به نظر من جنبه سياسي آن بيشتر است. پايان فيلم دختري كه محصول اين رژيم است به طرف ميدان آزادي در حركت است.و...

جواد وظيفه شناس و آقاي تابعي ديدگاهشان با آقاي محقق تقريبا" يكي بود.

حيبيب امان : فيلم در زمره فيلم هاي اجتماعي- طنز مي باشد ، نام فيلم هوشمندانه انتخاب شده است.فيلم داراي ساختار چرخشي مي باشد ، به نظر من فيلم دايره زنگي مانند فيلم به همين سادگي ساخته مير كريمي مي باشد در هر دو فيلم زندگي يك زن در طول يك روز به تصوير كشيده شده است.اما نوع زندگي اين دو زن با هم متفاوت است ، هر دو فيلم هر يك معضلي از معضلات اجتماع امروزي را به تصويركشيده است.

درآپارتمان طيفهاي متنوع از اجتماع با خاستگاههاي مختلف زندگي مي كنند...تم اصلي فيلم تقابل سنت و مدرنيته در جامعه آشفته و بحران زده مي باشد. ماهواره نشانه اي از دنياي مدرن است كه وارد بافت زندگي سنتي افراد جامعه شده، جامعه اي كه هنوز آمادگي ورود اين فرزند ناخلف را ندارد. به همين خاطر مدام در حال تعمير است. حضور مدرنيته مثل طوفاني است كه اثراتش درتمام طول فيلم آشكار است. دايره زنگي جامعه اي را نشان مي دهد كه حقيقت در آن گمشده است و كاركترها به نوعي در آن به تناقض مي رسند.

نقاط قوت فيلم :

1-     استفاده از بازيگران حرفه اي سينما.

2-     استفاده از طنز نوع كه مطابق ميل تماشاگران است.

3-     در تمام صحنه هاي فيلم ريتم و آهنگ طنز وزمينه اجتماعي خود را حفظ مي كند.

4-     كشاندن مردم به سينما وفروش بالا.

5-     نمايش بي كم وكاست واقعيات وآسيب هاي اجتماعي

در پايان جلسه دبيرحلقه مطالب مطرح شده جلسه را جمع بندي نمود وجلسه درساعت 50/16 به پايان رسيد.

نوشته شده توسط دبیر حلقه

نام جلسه:شعر خواهران. 

عنوان جلسه: بررسی عاشقانه های معاصر

شماره حلقه: 11 /87

دبير حلقه: زهرا محدثي خراساني.

مكان: اتاق جلسات.

زمان: يكشنبه، 26/3/1387

تعداد شركت كنندگان: 8نقر.

توضيحات: ويژگي هاي زباني و محتوايي عاشقانه های معاصر بررسي شد و نمونه هايي از شاعران مطرح  گزينش و قرائت شد.  

شعر بانوان حاضر در جلسه،  مورد نقد و بررسي قرار گرفت.

 ابياتي از شعر يكي از اعضاء حلقه را با يكديگر مرور مي كنيم:

چند بيت ديگر از غزل بخوان                وقتمان كم است، بيش تر بمان

من و تو ميان موج هاي پرخروش          و شناگري نمي رسد به دادمان!

كوسه ها به ما سلام مي كنند                  با  تمام  آرواره هايشان

من ولي هنوز فكر خشكي ام                   فكر عطر خانه ها و بوي نان...

                                                              " طيبه صفري"

نام حلقه : حلقه تبليغي هنر و رسانه (سينما )

عنوان جلسه : ديدن فيلم دايره زنگي به كار گرداني پريسا بخت آور

شماره حلقه : 10/87

دبير حلقه : حبيب امان

مكان : سالن شماره يك سينماي قدس

زمان : شنبه 1/4/87

تعداد شركت كنندگان : 15 نفر

تعداد غايبين : 5 نفر    علت هم زماني جلسه با امتحانات حوزه

توضيحات :

اهم برنامه­ ها :

1-      هماهنگي هاي لازم با مدير گروه ادب وهنر ومعاون محترم آموزش ومعاونت منابع انساني

2-      هماهنگي هاي لازم جهت پذيرايي و سرويس دهي رفت و برگشت وخريد بليط به تعداد اعضاء حلقه از سينما قدس

3-      حضور به موقع افراد در سينما قدس و شروع فيلم در ساعت 15

4-      پذيرايي اعضاء درحين تماشاي فيلم

5-      حضورو غياب افراد

6-      اتمام جلسه نمايش فيلم در ساعت 17

7-      توزيع پرونده كامل فيلم بين اعضاء حلقه

نكته 1: جلسه نقد وتحليل فيلم همراه با پرونده كامل فيلم در جلسه شنبه 8/4/87 برگزار خواهد شد.

نكته 2: تعريف نقد : (نقد چيست ؟)

 نقد در لغت به معني ((بهين جيزي بر گزيدن )) ( تاج المصادر زوزني: ص 5 ) و نظر كردن در دراهم تا در آن به قول اهل لغت سره را از ناسره باز شناسد . معني عيب جويي نيز كه از لوازم (( به گزيني )) است ظاهرا هم از قديم در اصل كلمه نقد مستتر بوده است و لذا از دير باز اين كلمه در مورد شناخت محاسن و معايب كلام به كار رفته است ، چنانكه آن لفظي هم كه امروز در فرهنگ اروپايي جهت اين معني به كار ميرود در اصل به معني راي زدن و داوري كردن است و شك نيست كه راي زدن و داوري كردن درباره ي نيك و بد امور و سره و ناسره ي آنها مستلزم معرفت درست و دقيق آن امور است . (زرين كوب ، 22:1374)  

 معني انتقاد عبارت است از اعمال قضاوتي منفي كه بويژه در مورد شيوه هاي سلوك ، ادبيات يا محصولات فرهنگي بطور عام صورت ميگيرد . بررسي انتقادي متون مذهبي ، فعاليتي بود كه به عنوان نوعي حربه ي مناقشات ديني در جريان اصلاح مذهبي نشو و نما يافت . در آن هنگام نقد متون انجيلي ،به منزله ي قضاوتي منفي اما عيني در باب عمل و احكام دستگاه روحاني در نظر گرفته مي شد .  غرض از انتقاد ، كشف مفرو ضات مستتر و بر ملا كردن بطلان دعاوي حجيت آن مفروضات ، و همچنين بطور ساده پيدا كردن غلط ها و اشتباهات بود.... هگل تاريخ بشر را به منزله ي پيشرفت اگاهي او در نظر مي گرفت و عقيده  داشت كه اين خود اگاهي قيود موجود اجتماعي را دائما دگرگون ميكند و پيوسته در حدود آن فراتر ميرود . پس در فلسفه ي هگلي انتقاد چيزي بيشتر از قضاوت منفي بحساب آمد و نقش مثبت كشف و بر ملا كردن اشكال موجود معتقدات بخاطر تقويت تعالي انسانها در جامعه به آن داده شد . ( آبركرامبي ،97:1370) 

در نظر ماركس مفهوم انتقاد تنها بطور ساده نوعي قضاوت ذكاوت آميز منفي در باب دستگاه هاي ايد ئو لوژيكي انديشيده نبود ، بلكه فعاليتي بود كه صفات عملي و انقلابي داشت . ماركس ... بناي بسط اين عقيده را گذاشت كه انتقاد فلسفي براي آنكه موثر باشد لازم است به صورت ابزاري متعلق به طبقه كارگر در مبارزه ي انقلابي او بر ضد بورژوازي در آيد . لذا انتقاد در مفهوم ماركسي آن با پراكسيس ملازمه پيدا كرد و اين ببدان معنا ست كه انتقاد هوشمندانه تنها ضمن فعاليت انسانها در جامعه ميتواند فعاليت كامل پيدا كند . ( همان : 97 )

 نظريه پردازان مكتب انتقادي برداشت عميق تري از مفهوم انتقاد در شكل هگلي آن را ارائه نمودند . از نظر آنها مشرب انتقادي بايد خصلت " از خود انتقاد كنندگي " نيز داشته باشد . 

 ادامه دارد  

نويسنده : حبيب امان