نام حلقه: كلام اسلامي
عنوان جلسه: مقاله «ورود به جهنم در قرآن كريم»(جلسه دوم)
دبير حلقه: علي ناصري راد
زمان: 3 / 5 / 87 ساعت 30 / ۱۴
مکان: اتاق جلسات
توضيح:
در ادامه ارزيابي مقاله «ورود به جهنم در قرآن كريم» ابتدا نويسنده مزاياي مقاله را بازگو نمود و به پاسخ اشكالاتي كه در جلسه گذشته اين مقاله مطرح شد پرداخت و يادآور شد:
معناي واژگان دخول و عبور و حضور با يكديگر متفاوت است.
اصل مقاله نيز كلامي است؛ چون در حوزه اعتقادات بوده و هدفش تبيين يكي از جزئيات معاد است و فايده طرح آن، لزوم باور صحيح در گزاره‌هاي اعتقادي است. حضور نزد جهنم نيز به تنهايي مايه خواري نيست و از سياق آيه 71 سوره مباركه مريم نيز خواري و نكوهش استفاده نمي‌شود.

در دنباله جلسه ساير اعضا به ارائه نكاتي پرداختند و از جمله اين نكات مطرح شد:

1- اين مقاله با حلقه تفسير، بيشتر مناسبت دارد.
2- در بيان ادله قائلين در ص 11 و 12 دليل آنان نقد شده و در پاسخ نيز مستقلا به نقد دليل آنان پرداخته شده است.
3- در مقدمه بدون بيان ملاك، برداشت نويسنده، برداشتي صحيح شمرده شده است.
4- عنوان مقاله، مناسب نيست. عنوان «بررسي آراء مختلف در مسأله ورود به جهنم از منظر قرآن كريم» پيشنهاد مي‌‌شود.
5- در نتيجه‌گيري، فقط معناي دخول نفي شده و مشخص نشده كه منظور حضور است يا غير آن.
6- استفاده از اقوال اهل سنت به عنوان مؤيد است يا به عنوان دليل و يا به عنوان اختلاف دو ديدگاه؟
7- براي كلامي‌بودن مقاله لازم بود عقايد مختلف درباره ورود به جهنم ذكر مي‌شد و يك عقيده به صورت مبنا انتخاب مي‌گرديد.
8- چون كلام، عقلي و نقلي است بايد از هر دو روش براي اثبات مسأله استفاده و اشكالات عقلي قضيه نيز ذكر مي‌شد.
9- بايد نحوه استفاده از متون، ذكر مي‌شد.
10- بايد تبيين و توصيف معقول از يان مسأله در منظومه اعتقادات شيعي و تأثير و تأثر آن در ساير عقايد مطرح شود نظير بحث امامت.
11- بهتر بود به پي‌آمدهاي بحث در روانشناسي، اخلاق فردي و اجتماعي اشاره مي‌شد.

در ادامه، نويسنده برخي اشكالات را وارد دانسته و موارد ديگر را بدين گونه پاسخ گفت:

هويت مقاله، كلامي است ولو رويكرد تفسيري داشته و به تبيين آيه قرآني پرداخته است.
اشاره به اقوال اهل سنت جنبه معارضه با اقوال شيعه نداشته و از آنجا كه پيرامون مفاد آيه هر دو نظر «حضور» و «دخول» در اقوال شيعه و اهل سنت آمده اين اقوال به صورت متقابل بررسي نشده است بلكه به شيوه تركيب اقوال است و محوريّت بحث با وجه معنايي و ذكر اقوال مناسب با هر وجه است.
استفاده از عقل در جزئيات معاد، صحيح نيست بلكه در شيوه تفسير از عقل، استفاده شده است.
مجال مقاله ياراي بيان تأثير پذيري و تأثير گذاري موضوع مقاله در ساير عقايد شيعي را ندارد. اين جهت، مجال و مقالي ديگر مي‌طلبد.
ذكر آثار روانشناختي، اجتماعي و ... اين باور در رسالت مقاله‌اي كلامي نيست.