نام حلقه: كلام اسلامي
عنوان جلسه: تأمّلي در چالشهاي برهان نظم (جلسه دوم)
دبير حلقه: علي ناصري راد
زمان: 16 / 8 / 87 ساعت 30 / ۱۴
مکان: اتاق جلسات
توضيح:
در آغاز جلسه پيرامون انتخاب موضوع مقاله براي نگارش، گفتگو شد؛ برخي اعضا عناوين منتخب خود را مشخص نموده و برخي ديگر آن را به تبادل نظر بعدي موكول كردند.
سپس نويسنده مقاله برخي نقدهايي را كه در جلسه گذشته بر مقاله ايشان وارد شده بود و در آن جلسه فرصت پاسخگويي نشد پاسخ دادند ضمن اين كه برخي نقدها را نيز وارد دانستند. در ادامه، اعضاي ديگر به ارائه نظرات خود پيرامون مقاله پرداختند. در اين جلسه نكات ذيل پيرامون مقاله مطرح شد:
1- تحسين مقاله در نظم منطقي مباحث و به كارگيري مناسب زبان نوشتاري.
2- پاورقيها نسبت به تعداد منابع، زياد است و به بيان ديگر به يك منبع، زياد استناد شده و به نسبت تعداد پاورقيهاي ارجاعي، منابع متعدد نيامده است.
3- برخي مطالب، به صورت مستدل ذكر نشده و نويسنده بدون اثبات، از كنار آنها گذشته است؛ مانند مطلب سطور آخر ص 7.
4- در ص 7 بند اول، دو دليل در يك بند آورده شده كه جا داشت مستقل بيان شود.
5- قسمت بيشتر بويژه نيمه اول مقاله با عنوان تناسب ندارد.
6- عنوان، ظرفيت بيشتري نسبت به محتوا دارد و به بيان ديگر عنوان اعم از مطالب است.
7- هدف از ارائه برهان نظم اين است كه اين برهان خداي شخصي را اثبات نمايد در حالي كه اين برهان قاصر از اثبات اين مطلوب است و تنها ضرورت وجود يك ناظم را كه پديدآورنده نظم در جهان هستي است اثبات ميكند ولي اين احتمال را كه اين ناظم ميتواند خود ماده باشد دفع نميكند.
8- براي اثبات مطلوب(اثبات خدا) با اين برهان نياز به ضميمه برهان ديگري است و اين برهان به تنهايي از اثبات مطلوب ناتوان است.
9- عقلي محض شمردن اين برهان در ص 12 صحيح به نظر نميرشد.
10- هدف مقاله پاسخ از اشكالات برهان نظم است و عنوان چالش اعم از اشكال ميباشد؛ چون شامل اشكالات واقعي برهان به نظر نويسنده و شامل اشكالات مستشكلين ميشود.
11- «نظم» با اين كه از مفاهيم فلسفي است مفهومشناسي نشده درحالي كه اين نكته ميتواند در مسير مقاله اثرگذار باشد.
12- برخي مطالب نظير مطلب اركان برهان نظم در ص 8 و عقلي شمرده برهان نظم در ص 11 مبهم است.
13- تقسيم اقسام نظم در ص 9 از ملاك مشخصي برخوردار نيست و يا اقسام، تداخل دارند.
آقاي حسيني برخي از اين اشكالات را پذيرفته و از ما بقي پاسخ دادند.
