نشست ویژه حلقه ی ادب و هنر اسلامی شاخه ادبیات داستانی

ادبیات داستانی پیشرو (ادبیات داستانی بعد از انقلاب اسلامی)

یکشنبه 18/11/88

استاد مدعو: استاد حسین لعل بذری

حاضران: آقایان سید علی حیدری، رضا وحید – محسن قائمی‌نیک- مهدی کبیری- هادی یساقی- روح... قائمی‌نیک

اهم نکاتی مطرح شده توسط استاد لعل‌بذری:

-          هر دوره ای را نمی توان بدون نویسنده‌های موثر آن تعریف کرد.

-          تغییر و تحول ادبیات داستانی در سه دهه ی اخیر به دلیل دو حادثه‌ی بزرگ انقلاب و جنگ شاید به اندازه‌ی کل تاریخ ادبیات داستان ایرانی باشد.

-          بعد از رکود یا حتی تعطیلی فضای فرهنگ که در دهه‌ی پنجاه رخ داد، در اوایل دهه‌ی شصت فعالیتهای فرهنگی و هنری با روشهای بسیار ساده شروع شد. کتاب سوره بچه‌های مسجد و محسن مخملباف و حلقه های داستانی و نمایش فیلم و بعدها قیصر امین پور، در قالب شعر به این حرکتها فرهنگی پیوست.

-          ادبیات داستانی جزء اوّلین نشریه هائی بود که توانست خلاء فضای ادبیات داستانی کشور را در بعد از انقلاب به دلیل ترک وطن اهالی ادبیات و یا گوشه‌گیری آنها را تا حدّی پوشاند. البته رضا رهگذر با آمدنش نگاه قضاوت‌گونه را حاکم کرد که از کیفیت مجله کاست.

-          ادبستان مجله ای بود که بر کیفیت فضای ادبیات افزود و توانست چند داستان نویس مهم چون محمدرضا کاتب و ... پرورش دهد.

-          برخی داستان‌نویسان چون نجدی و نادر ابراهیمی تحت تاثیر شرایط اجتماعی انقلاب قرار نگرفته و روند خود را ادامه دادند. یکی از علل این تداوم عاشقانه بودن آثارشان است.

-          ادبیات دفاع مقدس توأم با نگاه ارزشی است که بعضاً ساختار قوی هم دارند. در این میان غیر از داستان‌نویسان حرفه‌ای، برخی از رزمندگان شروع به خاطره‌نویسی کردند که اطلاعات کاملی به مخاطب می‌دادند که فرهنگ‌سازی گسترده‌ای در سطح جامعه‌ی ادبی داشت.

-          مرزبندی‌های ایدئولوژیک باعث کاستن گسترده‌ی کیفیت ادبیات جنگ شده است که حتی باعث شده که نتوان از جنبه‌ی کیفیت به آثار زیادی اشاره کرد.

-          در ادبیات جنگ کارهای نویسندگانی چون احمد دهقان (من قاتل پسرتان هستم) و حسین مرتضائیان آبکنار (عقرب روی‌پله های راه آهن اندیمشک) نقطه‌ی عطفی در زاویه دید ادبیات دفاع مقدس ایجاد کرده است.

-          رضا براهینی، شهرنوش پارسی پور، ابراهیم گلستان، عباس معروفی، رضا قاسمی، سودابه اشرفی و ... ادبیات مهاجرت را در بعد از انقلاب تشکیل می دهند.

-          ادبیات زنانه نه از آن منظر که نویسندگان زن را مدنظر داریم بلکه منظور تغییر شخصیت‌ها و نگاههای زنانه از کتاب (من چراغها را خاموش می کنم) خانم زویا پیرزاد، شروع شد. زیبا وفی و گل ترقی از دیگر نویسندگان این فضا می باشند.

-          نسل جدید داستان‌نویس (اواسط دهه‌ی هفتاد) کارگاههای هوشنگ گلشیری نویسندگانی زبردست را به ادبیات‌داستانی معرفی کرد.

-          1378 تصمیم گلشیری برای جایزه ادبی البته با فوتش خانواده‌اش به نام او این جایزه را راه اندازی کردند. جایزه گلشیری از سال 1380 شروع به فعالیت کرده و تاکنون در حال برگزاری است. این جایزه تا حدودی توانسته معیاری در کیفیت کتابهای داستانی اکنون ما باشد.

-          از دهه‌ی هشتاد به این سو، نویسندگان جوانی که ساختارهای گذشته را در ادبیات رعایت نمی‌کنند و نگاههای جدیدی را عرضه‌ کرده‌اند به نام داستانهای آپارتمانی شکل گرفته‌اند.

-          ادبیات اینترنتی شکل خاصی از ادبیات است که بعضاً جشنواره‌هائی نیز برگزار کرده‌اند.